PDA

View Full Version : Tống Phúc Thiêm và đôi điều liên quan đến cái chết của Đỗ Thanh Nhơn.



thuydaonguyen
04-12-2008, 10:30 AM
<p class="MsoNormal" style="margin: 0in 0in 0pt"><strong style="mso-bidi-font-weight: normal"><span style="font-size: 14pt; color: black"><font face="Times New Roman">Tống Ph&#250;c Thi&#234;m.<br />
V&#224; đ&#244;i điều li&#234;n quan đến c&#225;i chết của Đỗ Thanh Nhơn.<br />
<br />
Tống Ph&#250;c Thi&#234;m</font></span></strong><span style="font-size: 14pt; color: black"><font face="Times New Roman"> hay Tống Phước Thi&#234;m (? - 1782) người huyện Tống Sơn, tỉnh Thanh H&#243;a, l&#224; v&#245; tướng thời Nguyễn phục nghiệp. <br />
<br />
<strong style="mso-bidi-font-weight: normal">I.Cuộc đời:</strong><br />
Tống Ph&#250;c Thi&#234;m sinh trong thời loạn, lớn l&#234;n chọn con đường binh nghiệp.<br />
&#212;ng đi theo ph&#242; ch&#250;a Định vương Nguyễn Ph&#250;c Thuần năm n&#224;o kh&#244;ng r&#245;, chỉ biết v&#224;o th&#225;ng 12 năm Gi&#225;p Ngọ (1774), sau khi qu&#226;n Trịnh do tướng Ho&#224;ng Ngũ Ph&#250;c chỉ huy chiếm được Ph&#250; Xu&#226;n (Huế), Định vương phải mang c&#225;c th&#226;n thuộc vượt biển, qua địa b&#224;n kiểm so&#225;t của qu&#226;n T&#226;y Sơn, th&#225;o chạy v&#224;o Gia Định; &#244;ng xin theo hộ vệ, được ch&#250;a Nguyễn tin d&#249;ng, phong l&#224;m đến Chưởng cơ. <br />
<br />
Năm B&#237;nh Th&#226;n (1776), Định vương bị tướng L&#253; T&#224;i &#233;p phải giao quyền cho Nguyễn Ph&#250;c Dương (tức T&#226;n Ch&#237;nh vương), Tống Ph&#250;c Thi&#234;m c&#249;ng Tống Ph&#250;c H&#242;a được cử trấn giữ dinh Long Hồ (Vĩnh Long).<br />
<br />
Th&#225;ng 3 năm Đinh Dậu (1777), qu&#226;n T&#226;y Sơn do Nguyễn Huệ k&#233;o v&#224;o Nam, &#244;ng đem thủy qu&#226;n đ&#243;n Định vương, T&#226;n Ch&#237;nh vương về Ba V&#225;t (hiện nay nằm ở x&#227; Phước Mỹ Trung, huyện Mỏ C&#224;y, tỉnh Bến Tre.)<br />
<br />
Th&#225;ng 9 c&#249;ng năm, Nguyễn Huệ mang qu&#226;n bao v&#226;y tấn c&#244;ng Ba V&#225;t, bắt sống T&#226;n Ch&#237;nh vương c&#249;ng to&#224;n bộ qu&#226;n tướng, chỉ mỗi m&#236;nh &#244;ng chạy tho&#225;t. <br />
Định vương cũng bị qu&#226;n T&#226;y Sơn bắt tại v&#249;ng Ba Thắc (Bassăk) thuộc C&#224; Mau, v&#224; cả hai ch&#250;a Nguyễn đều bị đưa về Gia Định xử tử v&#224;o khoảng cuối năm ấy.<br />
<br />
Đầu năm sau (Mậu Tuất,1778), Đỗ Thanh Nhơn, Tống Ph&#250;c Thi&#234;m c&#249;ng c&#225;c tướng lĩnh kh&#225;c t&#244;n Nguyễn Ph&#250;c &#193;nh, ch&#225;u của ch&#250;a Định vương vừa bị giết, l&#234;n chức ''Đại nguy&#234;n so&#225;i, Nhiếp quốc ch&#237;nh''.<br />
<br />
Năm Canh T&#237; (1780), ch&#250;a Nguyễn (Nguyễn Ph&#250;c &#193;nh) xưng vương, Tống Ph&#250;c Thi&#234;m được phong Tả chưởng cơ, tước Quận c&#244;ng, coi s&#243;c bộ H&#236;nh v&#224; bộ Hộ ki&#234;m quản T&#224;u vụ (cơ quan quản l&#253; c&#225;c thương thuyền) v&#224; c&#225;c đạo thủy binh.<br />
<br />
Năm sau, T&#226;n Sửu (1781), thấy tướng cai quản đạo qu&#226;n Đ&#244;ng Sơn l&#224; Đỗ Thanh Nhơn (? - 1781) cậy t&#224;i, cậy c&#244;ng, lộng quyền; &#244;ng v&#224; Huỳnh Thi&#234;n Lộc t&#226;u k&#237;n với ch&#250;a Nguyễn Ph&#250;c &#193;nh xin giết đi. Nguyễn &#193;nh cho l&#224; phải, b&#232;n giả vờ bệnh, rồi cho triệu Đỗ Thanh Nh&#226;n v&#224;o b&#224;n việc, nh&#226;n đ&#243;, sai v&#245; sĩ bắt v&#224; giết v&#224;o th&#225;ng 3 c&#249;ng năm.<br />
<br />
Đỗ Th&#224;nh Nh&#226;n bị giết, c&#225;c thuộc tướng của Th&#224;nh Nh&#226;n đều rất căm hận, r&#250;t hết binh Đ&#244;ng Sơn đi, d&#249; ch&#250;a Nguyễn cho người chi&#234;u dụ cũng kh&#244;ng đến.<br />
<br />
Nh&#226;n cơ hội ấy, th&#225;ng 3 năm Nh&#226;n Dần (1782), Nguyễn Nhạc v&#224; Nguyễn Huệ lại đưa qu&#226;n v&#224;o Nam. Tại Cần Giờ, thủy binh của ch&#250;a Nguyễn (Nguyễn Ph&#250;c &#193;nh) do tướng Tống Ph&#250;c Thi&#234;m chỉ huy, với khoảng 400 chiến thuyền (chưa kể 5 t&#224;u chiến của phương T&#226;y do Manuel cầm đầu), chuẩn bị thế trận ở Thất Kỳ Giang (s&#244;ng Ng&#227; Bảy). Nh&#226;n theo chiều gi&#243;, Nguyễn Huệ cho d&#249;ng hỏa c&#244;ng. Thủy qu&#226;n của Tống Ph&#250;c Thi&#234;m ho&#224;n to&#224;n bị bất ngờ, khiến đội ngũ rối loạn, chẳng mấy chốc đ&#227; bị đ&#225;nh tan t&#225;c.<br />
<br />
Kể lại trận thủy chiến n&#224;y, Qu&#225;ch Tấn & Qu&#225;ch Giao trong t&#225;c phẩm Nh&#224; T&#226;y Sơn đ&#227; viết: <br />
<br />
“Tống Phước Thi&#234;m d&#224;n thuyền chiến th&#224;nh h&#224;ng tại s&#244;ng Thất Kỳ tức ng&#227; Bảy, quyết ti&#234;u diệt binh T&#226;y Sơn. Hai b&#234;n kịch chiến. B&#234;n ngo&#224;i c&#243; s&#250;ng trường v&#224; đại b&#225;c bắn rền trời. Thuyền T&#226;y Sơn anh dũng x&#244;ng v&#224;o b&#225;m s&#225;t thuyền địch, d&#249;ng ph&#225;o lửa (fus&#233;e) n&#233;m sang v&#249;n vụt. Thuyền địch bị đốt ch&#225;y dữ dội. T&#224;u của Ph&#225;p do Mạn H&#242;e (Manuel) chỉ huy, c&#243; 10 khẩu đại b&#225;c, bị h&#227;m kh&#244;ng sao ra khỏi v&#242;ng v&#226;y, cố sức chống cự cuối c&#249;ng bị đốt ch&#225;y v&#224; đ&#225;nh ch&#236;m, Mạn H&#242;e tử trận. Thuyền của nh&#224; Nguyễn kh&#244;ng tho&#225;t được một chiếc. Tướng sĩ bị chết gần hết!...” <br />
<br />
Đại bại, ch&#250;a nguyễn bị đuổi ngặt, phải bỏ Gia Định, rồi lại bỏ Ba Giồng (l&#224; ba g&#242; đất cổ, chạy xuy&#234;n qua 2 huyện Kiến Hưng, Kiến Đăng, thuộc địa hạt trấn Định Tường. Ở đ&#226;y, ph&#237;a trước c&#243; s&#244;ng d&#224;i ngăn trở, ph&#237;a sau l&#224; v&#249;ng đồng lầy cỏ rậm. Qu&#226;n ch&#250;a Nguyễn thường lấy nơi n&#224;y l&#224;m nơi đ&#243;ng qu&#226;n chứa lương, khi xảy ra việc nguy cấp c&#243; thể ẩn tr&#250; được) vượt s&#244;ng Hậu, sang Ch&#226;n Lạp, ra đảo Ph&#250; quốc, rồi cuối c&#249;ng sang Xi&#234;m cầu viện.<br />
<br />
Trong khi ch&#250;a nguyễn bỏ chạy, Tống Ph&#250;c Thi&#234;m gom t&#224;n qu&#226;n lui về Ba Giồng, th&#236; bị qu&#226;n Đ&#244;ng Sơn v&#226;y đ&#225;nh, v&#224; &#244;ng bị bắt sống.<br />
Tại đấy, V&#245; Nh&#224;n v&#224; Đỗ Bảng, thay mặt to&#224;n thể thuộc hạ của Đỗ Th&#224;nh Nh&#226;n, đ&#227; giết chết &#244;ng. (sau đ&#243;, binh Đ&#244;ng Sơn cũng bắt giết lu&#244;n Huỳnh Thi&#234;n Lộc) v&#236; tội gi&#232;m pha khiến chủ tướng của họ bị mưu hại.<br />
<br />
Nghe tin Tống Ph&#250;c Thi&#234;m bị giết, ch&#250;a Nguyễn Ph&#250;c &#193;nh than rằng:<br />
:''Phước Thi&#234;m l&#224; bậc trung thần, kh&#244;ng chết v&#236; qu&#226;n địch m&#224; lại chết bởi tay kẻ th&#249;. Mệnh trời như vậy chăng?...'' (Ng&#244; Gi&#225;p Đậu, ''Ho&#224;ng Việt hưng long ch&#237;'', Nxb Văn học, tr. 94.)<br />
<br />
Tống Ph&#250;c Thi&#234;m mất, vợ l&#224; Nguyễn thị mới sinh một trai t&#234;n Thạc được ba ng&#224;y, phải bồng con chạy trốn về An Giang. Sau, vua Gia Long (tức Nguyễn Ph&#250;c &#193;nh), c&#243; xuống chiếu thu dụng con ch&#225;u c&#244;ng thần. Khi ấy Thạc mới ngo&#224;i 20 tuổi v&#224; đang sống với mẹ, nhưng Thạc ở ẩn lu&#244;n kh&#244;ng muốn triều đ&#236;nh biết đến...<br />
<br />
<strong style="mso-bidi-font-weight: normal">II. Một số &#253; ri&#234;ng:</strong><br />
Đỗ Thanh Nhơn “cậy t&#224;i, cậy c&#244;ng, lộng quyền” l&#224; bệnh thường thấy ở c&#225;c v&#245; tướng.<br />
Nhưng “lộng quyền” m&#224; khi bị giết chết, “ai cũng thương tiếc, o&#225;n tr&#225;ch ch&#250;a Nguyễn đ&#227; phụ bạc một c&#244;ng thần đ&#227; d&#224;y c&#244;ng ph&#249; t&#225; trong l&#250;c c&#242;n b&#244;n tẩu” (<em style="mso-bidi-font-style: normal">Gia Định xưa, tr. 108</em>). v&#224; qu&#226;n Đ&#244;ng Sơn nổi giận đến nỗi “cử người chi&#234;u dụ vẫn kh&#244;ng về” (<em style="mso-bidi-font-style: normal">Ho&#224;ng Việt hưng long ch&#237;</em>, tr. 88), l&#224; điều đ&#225;ng xem x&#233;t lại.<br />
<br />
Dựa v&#224;o sử nh&#224; Nguyễn (nhiều trường hợp bị vu oan kh&#225;c, m&#224; &#225;n Tống Thị Quy&#234;n, L&#234; Chất, Nguyễn Văn Th&#224;nh, L&#234; Văn Duyệt...l&#224; những v&#237; dụ) rồi qui kết Đỗ Thanh Nhơn l&#224; người “cao ngạo, nhỏ nhen, nhận thức k&#233;m, chỉ đ&#225;ng xếp ở vị tr&#237; hạng thấp trong bảng sắp hạng thứ bậc nh&#226;n c&#225;ch” (<em>Việt sử giai thoại tập 8, tr. 77</em>) l&#224; thiếu c&#226;n nhắc, l&#224; qu&#225; tin v&#224;o ng&#242;i b&#250;t của c&#225;c “sử quan ăn cơm vua”.<br />
<br />
Rất c&#243; thể Tống Ph&#250;c Tri&#234;m v&#224; ch&#250;a Nguyễn c&#243; c&#249;ng một dạ. L&#224; v&#236; thấy uy thế của vị tướng n&#224;y lớn qu&#225;, nắm giữ binh quyền nhiều qu&#225;, n&#234;n kh&#244;ng khỏi thầm lo “c&#225;i ghế” của m&#236;nh v&#224; của con ch&#225;u m&#236;nh.<br />
<br />
Nhưng bảo rằng ch&#237;nh Tống Ph&#250;c Thi&#234;m “ l&#224; kẻ hạ độc thủ” (Việt sử t&#226;n bi&#234;n, tr. 160), bảo rằng “lời mật tấu của Tống Ph&#250;c Thi&#234;m cũng đ&#225;ng xếp v&#224;o h&#224;ng đại &#225;c…"(<em style="mso-bidi-font-style: normal">Việt sử giai thoại tập 8,tr. 78</em>) l&#224; lời ch&#234; tr&#225;ch qu&#225; vội, qu&#225; nặng, l&#224; "trăm d&#226;u đổ đầu tầm", l&#224; chưa soi hết mọi g&#243;c cạnh của vấn đề, chưa hiểu hết bụng dạ ch&#250;a Nguyễn, người m&#224; sau n&#224;y Trần Trọng Kim đ&#227; ch&#234; tr&#225;ch l&#224; hay lấy “những chuyện nhỏ nhặt đem giết hại những người c&#243; c&#244;ng với ng&#224;i”...(<em style="mso-bidi-font-style: normal">Việt Nam sử lược, Nxb T&#226;n Việt,tr. 424</em>.)<br />
<br />
Đ&#243; l&#224; chưa kể đến một chi tiết rất quang trọng, l&#224; v&#236; sao lời “mật tấu” thấu tới tai qu&#226;n Đ&#244;ng Sơn, khiến hai cận thần (Tống Ph&#250;c Tri&#234;m, Huỳnh thi&#234;n Lộc) phải bỏ mạng, điều n&#224;y chỉ ch&#250;a Nguyễn mới c&#243; thể trả lời được...<br />
<br />
T&#225;c giả Huỳnh Minh c&#243; l&#253; hơn khi viết: <br />
(Đỗ Thanh Nh&#226;n) v&#245; nghệ cao cường, l&#224;u th&#244;ng binh ph&#225;p, nổi tiếng h&#224;o h&#249;ng. (Nhưng) t&#237;nh Đỗ Thanh Nh&#226;n cương trực, kh&#237; kh&#225;i, n&#234;n &#244;ng bị ganh gh&#233;t. Nhất l&#224; t&#237;nh n&#243;ng nảy đa s&#225;t của ộng, kh&#244;ng ki&#234;ng nể g&#236; ai cả, c&#224;ng khiến cho đ&#225;m người gh&#233;t &#244;ng c&#243; lắm dịp gi&#232;m pha với ch&#250;a Nguyễn.(<em style="mso-bidi-font-style: normal">Vĩnh Long xưa, tr. 106-107</em>)<br />
<br />
V&#224; cũng ở trang s&#225;ch của t&#225;c giả n&#224;y, c&#243; một chi tiết rất đ&#225;ng ch&#250; &#253;: <br />
Sau, vua Gia Long (tức Nguyễn Ph&#250;c &#193;nh), c&#243; xuống chiếu thu dụng con ch&#225;u c&#244;ng thần. Khi ấy Thạc (con trai Tống Ph&#250;c Thi&#234;m) mới ngo&#224;i 20 tuổi v&#224; đang sống với mẹ.<br />
Nhưng, Thạc ở ẩn lu&#244;n kh&#244;ng muốn triều đ&#236;nh biết đến...<br />
<br />
Đọc xong, thật l&#242;ng t&#244;i cứ băn khoăn, chẳng lẽ qua c&#225;i chết thảm của cha, dường như đứa con đ&#227; thấy c&#243; g&#236; ch&#244;ng ch&#234;nh ở chốn quan trường?...<br />
<br />
<strong style="mso-bidi-font-weight: normal">B&#249;i Thụy Đ&#224;o Nguy&#234;n.</strong><br />
<em style="mso-bidi-font-style: normal">Long Xuy&#234;n, ng&#224;y 20 th&#225;ng 9 năm 2008.</em><br />
<br />
<strong style="mso-bidi-font-weight: normal">T&#224;i liệu tham khảo:</strong><br />
-Huỳnh Minh, <em style="mso-bidi-font-style: normal">Vĩnh Long xưa</em>, Nxb VHTT, 2006, tr 70-71.<br />
-Nguyễn Q. Thắng & Nguyễn B&#225; Thế, <em style="mso-bidi-font-style: normal">Từ điển nh&#226;n vật lịch sử Việt <st1:country-region w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region></em>, Nxb KHXH, 1992, tr. 847.<br />
-Ng&#244; Gi&#225;p Đậu, <em style="mso-bidi-font-style: normal">Ho&#224;ng Việt hưng long ch&#237;,</em> Nxb Văn học, 1993, tr. 94.<br />
-Phạm Văn Sơn, <em style="mso-bidi-font-style: normal">Việt sử t&#226;n bi&#234;n quyển 4</em>, S&#224;i G&#242;n, 1961, tr. 160.<br />
-Nguyễn Khắc Thuần, <em style="mso-bidi-font-style: normal">Việt sử giai thoại tập 8</em>, Nxb Gi&#225;o dục, 1998, tr. 78.<o:p></o:p></font></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin: 0in 0in 0pt"><span style="font-size: 14pt; color: black"><o:p><font face="Times New Roman"> </font></o:p></span></p>