+ Trả lời Chủ đề

Chủ đề: Giải mã thứ bậc thầy Hai, con Tám... của Sài Gòn xưa

Kết quả 1 đến 3 của 3
  1. #1
    Thích bay idiom will become famous soon enough idiom will become famous soon enough idiom's Avatar
    Ngay tham gia
    Jan 1970
    Bài viết
    90
    Rep Power
    52

    Giải mã thứ bậc thầy Hai, con Tám... của Sài Gòn xưa

    ​Chiều muộn hôm qua có cậu bạn đi công việc ghé ngang nhà rủ làm ly cà phê tán dóc. Nói chuyện lan man một hồi, tự nhiên anh chàng kể công ty em có ông già gác cửa rất hay nói câu "bỏ qua đi Tám"...

    "Em chả hiểu, có lần hỏi thì ổng nói đại khái là dùng khi can ngăn ai bỏ qua chuyện gì đó, nhưng sao không phải là Sáu hay Chín mà lại là Tám thì ổng cũng không biết", cậu bạn thắc mắc.

    Dựa vào những câu chuyện xưa cũ, những giai thoại, nên kể ra đây chút nguyên cớ của câu thành ngữ có lẽ sắp "thất truyền" này, biết đâu có dịp nào đó anh em có thể dùng để "buôn dưa lê" lúc "trà dư tửu hậu".

    Trước hết, phải biết là câu này phát sinh ở khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn từ thời Pháp thuộc, khoảng đầu thế kỷ 20. Thời đó, cách xưng hô thứ bậc trong xã hội rất phổ biến và phần nào phản ánh vị trí xã hội, giai cấp... một cách khá suồng sã và dễ chấp nhận.

    Đứng trên hết là các "quan lớn" người Pháp hoặc các quan triều nhà Nguyễn, thành phần này thì không "được" xếp thứ bậc vì giới bình dân hầu như không có cơ hội tiếp xúc đặng xưng hô hay bàn luận thường xuyên.

    Kế đến là các công chức làm việc cho chính quyền, họ ít nhiều là dân có học và dân thường hay có dịp tiếp xúc ngoài đời, là cầu nối giữa họ với các thủ tục với chính quyền, hoặc đó là thành phần trí thức, đó là các "thầy Hai thông ngôn", hay "thầy Hai thơ ký"...

    Hàng thứ Ba là các thương gia Hoa Kiều, với tiềm lực tài chính hùng hậu và truyền thống "bang hội" tương trợ, liên kết chặt chẽ trong kinh doanh, các "chú Ba Tàu" nghiễm nhiên là 1 thế lực đáng vị nể trong mắt xã hội bình dân Sài Gòn - Chợ Lớn thời đó.

    Xếp thứ Tư là các "đại ca" giang hồ, những tay chuyên sống bằng nghề đâm chém và hành xử theo luật riêng, tuy tàn khốc và "vô thiên vô pháp" nhưng khá "tôn ti trật tự (riêng)" và "có đạo nghĩa" chứ không tạp nhạp và thiếu nghĩa khí như các băng nhóm "trẻ trâu" hiện đại. Các "anh Tư dao búa" vừa là hung thần, vừa ít nhiều lấy được sự ngưỡng mộ của giới bình dân (và cũng không ít tiểu thư khuê các) thời đó.

    Thứ đến là vị trí của giới lưu manh hạ cấp hơn: các anh Năm đá cá lăn dưa, móc túi giật giỏ, hay làm cò mồi mại dâm...

    Bị giới bình dân ghét hơn đám lưu manh côn đồ là các "thầy Sáu phú-lít (police)", "thầy Sáu mã tà", "thầy Sáu lèo". Chức trách là giữ an ninh trật tự, chuyên thổi còi đánh đuổi giới buôn gánh bán bưng bình dân, nhưng các "thầy Sáu" này cũng không từ cơ hội vơ vét ít tiền mọn "hối lộ" của họ để "nhẩm xà" (uống trà).

    Và trong giới buôn bán thì không thể thiếu chuyện vay vốn làm ăn, mặc dù Tàu hay Việt cũng đều có tổ chức cho vay. Nhưng phổ biến và "quy củ" nhất ở cấp độ trung - cao khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn thời đó là các "anh Bảy Chà và", các anh này là các nhà tài phiệt người Ấn, vừa giàu vừa ít bị "ghét", vừa ít nhiều có quan hệ qua lại với giới chức người Pháp, lại làm ăn đúng luật lệ, ít thừa cơ bắt chẹt lãi suất nên khá được giới kinh doanh tín nhiệm.

    Xếp thứ Tám chính là lực lượng đông đảo nhất xã hội bình dân bấy giờ: họ là giới lao động nghèo chỉ có sức lục làm vốn nuôi miệng, từ bốc vác, gánh nước bồng em, đến "sang" hơn chút xíu là phu xe kéo...
    Tuy đông nhưng lại yếu thế nhất vì thất học, không có tiền như thầy Hai, anh Ba, cũng hiền lành chứ không bặm trợn phản kháng bạt mạng như các anh Tư anh Năm nên họ thường xuyên chịu sự áp bức, bắt nạt từ mọi phía. Cách để yên thân khả dĩ nhất với họ là khuyên nhau cắn răng nhẫn nhịn, quên đi để sống: "Bỏ qua đi Tám", bây giờ chắc là đã dễ hiểu rồi.

    Không còn liên quan nữa, nhưng nhân tiện sẵn nói luôn về thứ bậc chót cùng trong xã hội thời đó: các cô, các chị Chín xóm Bình Khang chuyên "kinh doanh" bằng "vốn tự có".

    Dài dòng tí để trình bày chút kiến giải về một câu thành ngữ đang dần bị quên lãng dùng để bày tỏ thái độ khuyên người hoặc tự an ủi mình hãy đừng để ý những chuyện không vui, hay bị ai đó "chơi không đẹp".

    Nếu lỡ đọc thấy không có gì thú vị thì thôi, "bỏ qua đi Tám"!


    PHAN QUỐC BẢO
    http://tuoitre.vn/tin/nhip-song-tre/...ua/981814.html
    Lần sửa cuối bởi idiom, ngày 08-10-2015 lúc 04:40 PM.

  2. #2
    Mới nở ctdb is on a distinguished road ctdb's Avatar
    Ngay tham gia
    Jan 1970
    Bài viết
    4
    Rep Power
    0

    Re: Giải mã thứ bậc thầy Hai, con Tám... của Sài Gòn xưa

    Tác giả nói hết sức tào lao. Văn hóa miền Nam và Sài gòn xưa coi thứ Hai là quan trọng, Khi tôn trọng hoặc cần nhờ vả người ta gọi là thầy Hai, anh Hai, chú Hai hay cậu Hai. Nhưng khi biết thứ bậc trong gia đình thì họ gọi theo thứ. Còn lại thứ Ba, Tư, ... đều bình đẳng hết. Nguồn gốc của chuyện gọi "Ba Tàu" lại là chuyện khác, không liên quan gì đến thứ bậc cả. Chả có ai gọi người lao động nghèo là thứ Tám hay đại ca giang hồ là Tư mà nó chỉ hoàn toàn ngẫu nhiên, phụ thuộc theo thứ bậc gia đình của người ta hoặc được xếp bậc trong một nhóm tổ chức nhỏ anh em nào đó thôi. Có lẽ tác giả đọc tình cờ một bài viết nào đó có liên quan tới nghề nghiệp và thức của người đó rồi đem cái ngẫu nhiên đó gán ghép vào ý nghĩ của mình như

  3. #3
    Vượt ngàn trùng sóng matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec is a splendid one to behold matbiec's Avatar
    Ngay tham gia
    Aug 2008
    Bài viết
    1,169
    Rep Power
    21

    Quen miệng mà chẳng mấy ai hiểu: Cách gọi chú Ba, thím Bảy... của người Sài Gòn xưa

    Bạn có bao giờ tò mò vì sao, người Sài Gòn xưa lại hay gọi nhau là thầy Hai, anh Tư, bà Chín... đến thế không?
    Ngược dòng lịch sử quay lại Sài Gòn khoảng thời gian đầu thế kỷ XX, bạn sẽ không mấy lạ lẫm khi nghe bà Chín mời mọc chú Sáu hay con bé Tám cốc chè giải khát, hay mỗi khi ra đường cần cận thận tránh để anh Năm "ghé thăm"... Nhưng bạn có thắc mắc rằng, vì sao lại có nhiều bà Chín, thím Tư, thầy Hai... đến vậy?

    Bên cạnh thói quen gọi theo thứ bậc trong gia đình thì người xưa còn gọi kiểu này khi tiếp xúc ngoài xã hội.

    Lý do là ở thời kỳ này, cách xưng hô trong xã hội khá suồng sã và dễ chấp nhận. Không những thế, cách gọi này cũng phản ánh vị trí xã hội, giai cấp thời xưa.
    Vậy thứ bậc của thầy Hai, con Tám, cô Chín... xưa như thế nào? Bạn sẽ được bật mí ngay sau đây!


+ Trả lời Chủ đề
Quyền viết bài
  • Bạn Không thể gửi Chủ đề mới
  • Bạn Không thể Gửi trả lời
  • Bạn Không thể Gửi file đính kèm
  • Bạn Không thể Sửa bài viết của mình