Loại
Thời kỳ
Năm 1934
Địa chỉ hiện nay
phường An Hoà - thành phố Rạch Giá - tỉnh Kiên Giang

Di tích Lăng Hội Đồng Suông

Toàn cảnh khu di tích - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Quần thể di tích mộ và đền thờ cổ, tọa lạc tại khu phố 2, phường An Hoà, thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, dân chúng quen gọi là lăng Hội đồng Suông. Di tích này do ông Hội đồng Hà Mỹ Suông cho xây dựng vào năm 1934. Tương truyền, ông đã bỏ ra 3.000 lượng vàng để xây dựng khu mộ, làm nơi chôn cất và tưởng niệm cha mẹ mình. Hiện di tích do bà Thiều Thanh Xuân, thường gọi là Hai Ẩn - cháu họ Hội đồng Suông cai quản. Mỗi ngày, đều có khách du lịch trong và ngoài tỉnh cũng như khách nước ngoài đến đây tham quan, chụp ảnh.

Kiến trúc

Di tích tọa lạc trên một đồi đất cao 5 m, diện tích gần 1.000 m², chung quanh là những tán lá cổ thụ xanh um rợp bóng. Công trình bao gồm các hạng mục: khu nhà thờ, long đình, mộ và hai hòn non bộ khổng lồ.

Khu lăng mộ - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Khu mộ được xây bằng đá cẩm thạch có diện tích 7 x 7 m. Hội đồng Suông đã thuê 2 kíp thợ người Việt và người Hoa có tay nghề cao để xây dựng. Bức tường bao bọc khu mộ được trang trí những phù điêu bằng cẩm thạch trắng mang phong cách Ý. Các cột đá cũng được trang trí họa tiết đặc sắc như đầu lân, Phật thủ, lá cúc....Cổng vào lăng mộ cao 2,8 m, vòm cổng vòng cung, hai mặt đều có hình lưỡng long triều nguyệt. Đây là mộ của cụ ông Hà Mỹ Đức và cụ bà Trần Thị Nghĩa Hương - song thân của Hội đồng Suông.

Hai bên mộ là hai hòn non bộ khổng lồ cao 7 m, rộng 7 m được tạc bằng đá ong, gọi là Tây Sơn Mộ và Đông Sơn Mộ.

- Đông Sơn Mộ còn gọi là động Chúa Hòn. Bên ngoài cửa động có hai con sư tử ôm quả cầu trấn giữ. Trên sườn non, tạo tác các hình người  và chim thú bằng đá như hình kỳ lân canh giữ núi, cảnh cung điện tráng lệ, cảnh đền thờ thần biển và bức tượng Khương Tử Nha ngồi câu cá... Đây là những tác phẩm điêu khắc do chính các nghệ nhân Trung Quốc đảm nhiệm.

- Tây Sơn Mộ còn gọi là Động Bát Tiên. Ngoài cửa động, có hình hai con rùa đá đội lư hương. Bên trong vòm động là một khối đá đắp hình đèn chùm khá thú vị. Trên sườn động, bày trí cảnh Bát Tiên tri ngộ, cảnh Tề Thiên Đại Thánh cưỡi đại bàng, cùng với những toà lâu đài, chùa chiền nguy nga, tráng lệ. Trên đỉnh núi là tượng Phật Quan Âm. Tất cả vẫn còn giữ nguyên được dáng vẻ ban đầu, dù đã trải qua hơn nửa thế kỷ.

Khu nhà thờ - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Khu vực đền thờ là một ngôi nhà 9 gian, được xây dựng theo lối kiến trúc kiểu đình chùa truyền thống của người Hoa. Chánh điện lợp mái ngói uốn cong, bên trên trang trí hoa văn hình rồng và hoa cúc. Vách tường ốp nhiều bức họa khảm sành sứ, miêu tả phong cảnh thiên nhiên và những huyền tích ở Trung Hoa. Giữa chính điện bày một bàn thờ tam cấp. Hai bên tường là hai bức tranh vẽ hình Dương Cung Mẫu với xiêm y rực rỡ, có tiểu đồng theo hầu dâng đào tiên. Đặc biệt, dưới nền nhà là một tầng hầm có cửa thông về hướng Tây, vách tường xây bằng đá, không khí lạnh lẽo. Bên trong tầng hầm có những tranh tượng phù điêu miêu tả cảnh thập điện, những cảnh rùng rợn gọi là “đường xuống âm phủ” để răn đe con cháu. Năm 1941 tầng hầm này là nơi diễn ra cuộc họp của Tỉnh ủy Hậu Giang, sau đó thành lập Tỉnh ủy Lâm thời Rạch Giá và trong hai cuộc kháng chiến còn là nơi ẩn náu của một số chiến sỹ cách mạng.

Sau nhà thờ là một long đình hai tầng, tám mái uốn cong, diện tích 4 x 3,5 m, cao 4 m, có 14 cột đỡ mái, trang trí hình rồng đắp nổi cuốn quanh cột. Trong long đình, có bàn thờ và bia thờ ghi công đức của người quá cố, viết theo lối chữ thảo.

Điều đáng tiếc là hiện nay di tích đang có dấu hiệu xuống cấp như: tầng hầm bị tróc gạch, nền chỉ còn trơ đất xói mòn và ẩm ướt. Kẻ trộm đã lấy mất một số đồ tế tự quý giá. Mong rằng các ngành chức năng của tỉnh Kiên Giang quan tâm hơn nữa trong việc giữ gìn, bảo vệ di tích độc đáo này.