Loại
Địa chỉ hiện nay
xã Vinh Quang - huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải Phòng

Miếu Ba Vua

Miếu Ba Vua là một di tích lịch sử văn hóa, nơi tôn thờ các nhân vật lịch sử thời Hùng Vương và thời Lý. Miếu tọa lạc tại thôn Nhân Giả, xã Vinh Quang, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Đây cũng là một công trình kiến trúc nghệ thuật cổ được nhà nước xếp hạng cấp quốc gia từ năm 1999.

Đặc điểm
 

Miếu Ba Vua thờ 3 vị Thành hoàng của làng Nhân Giả: Phùng Lực Đại Vương thời Hùng Duệ Vương, Lý Cương và Lý Bảo Đại Vương thời Lý, do đó miếu có tên gọi là miếu Ba Vua.

Trước đây, làng Nhân Giả có ngôi đình thờ 3 vị Thành hoàng (Ba Vua) và 3 miếu: miếu Cả thờ Phùng Lực, miếu Giữa thờ Lý Cương, miếu Hậu thờ Lý Bảo. Tuy nhiên, trải qua chiến tranh và thời gian tàn phá, chỉ còn lại ngôi miếu Giữa. Ngày nay, 3 vị Thành hoàng của làng Nhân Giả đều được thờ ở miếu Giữa, tức miếu Ba Vua.

Thần tích
 

- Phùng Lực: quê ở làng Thôn Xá, huyện Đông An (Đông Yên), phủ Khoái Châu, đạo Sơn Nam (nay thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên). Cha là Phùng Văn Đăng làm thuốc chữa bệnh giúp đỡ dân làng. Mẹ là Lưu Thị Tuấn là người tu nhân, tích đức. Đến khi tuổi cao, ông bà mới sinh Phùng Lực. Năm 16 tuổi, Phùng Lực có sức khỏe hơn người “cử đỉnh, bạt núi”, văn võ tinh thông. Khi Phùng Lực 20 tuổi, cả cha mẹ đều mất. Chịu tang xong, Phùng Lực đi khắp nơi tìm thầy, kết bạn. Ông đã kết nghĩa anh em với Tản Viên Sơn Thánh và làm quan trong triều. Phùng Lực được giao nhiệm vụ giúp nhân dân trong nước giữ gìn thuần phong mỹ tục và giúp đỡ nhau ra sức làm ăn.

Một lần Phùng Lực về trang Cá Chử, huyện Tứ Kỳ (nay là thôn Nhân Giả, xã Vinh Quang, huyện Vĩnh Bảo) dạy dân cày cấy, trồng dâu nuôi tằm, khuyên dân sống thuận hòa nhân nghĩa, giữ gìn thuần phong mỹ tục, ông được dân làng vô cùng kính mến.

Khi có giặc Ai Lao sang quấy phá, Phùng Lục được cử đi đánh giặc cùng nhiều tướng lĩnh khác. Ông trở về đất Cá Chử lấy thêm quân, mỗi họ vài chục người xin đi theo đánh giặc. Sau chiến thắng, ông xin vua về Cá Chử an dưỡng tuổi già. Khi ông mất, nhân dân Cá Chử lập miếu thờ.

- Lý Cương, Lý Bảo: là 2 anh em sinh đôi của gia đình họ Lý ở Châu Hoan (nay thuộc Nghệ An). Khi nhà Lý mở khoa thi, anh em Lý Cương, Lý Bảo cùng về Thăng Long ứng thi và đều trúng tuyển. Nhà vua phong Lý Cương là Tả đô đài, Lý Bảo là Hữu đô đài.

Nhà Tống đem quân xâm lược nước ta, anh em Lý Cương, Lý Bảo chiến đấu dưới sự chỉ huy của tướng Lý Thường Kiệt. Chiến thắng giặc Tống, anh em Lý Cương, Lý Bảo được nhà vua cho phép đi chu du thiên hạ, xem xét dân tình. Khi đến đất Cá Chử, trang Kê Sơn, huyện Vĩnh Lại, Hồng Châu (nay là thôn Nhân Giả, xã Vinh Quang, huyện Vĩnh Bảo) hai anh em ở lại giúp đỡ nhân dân làm ăn ngày một khá giả.

Thần phả còn ghi, hai ông đã hộ giá vua Lý đi bình phạt Chiêm Thành lập nhiều công lớn. Hai ông hy sinh tại mặt trận Ái Châu (Nghệ An ngày nay) vào ngày 10 tháng 10 âm lịch. Vua phong sắc chỉ, truy tặng Lý Cương, Lý Bảo tước Đại vương thượng đẳng thần. Nhớ ơn công đức của hai ông, nhân dân Cá Chử lập miếu thờ, ngàn năm hương khói tưởng niệm.

Di tích
 

Nghệ thuật trang trí ở miếu Ba Vua được chạm nổi tinh xảo, tập trung trên các rường, đấu, câu đầu, xà nách, cốn mê, bẩy hiên,… với các đề tài tứ linh, cá chép hoá rồng, rùa lạc thư, cá hoá long, hoa lá cách điệu,… thể hiện sự khéo léo, tài hoa của nghệ nhân xưa.

Miếu Ba Vua còn lưu giữ một số hiện vật quý như: kiệu bát cống 3 cỗ, long đình, đại tự, cuốn thư, tượng quan văn, quan võ, long ngai, bài vị, bảo kiếm, và 6 đạo sắc phong thời Nguyễn.

Hội làng Nhân Giả diễn ra từ ngày 9 đến 12 tháng 3 âm lịch hàng năm và coi đó là ngày sinh của thánh Phùng Lực. Ngoài ra, ngày 10 tháng 8 âm lịch là ngày sinh của 2 thánh Lý Cương, Lý Bảo; ngày 10 tháng 10 âm lịch là ngày hoá của Lý Cương, Lý Bảo; ngày 5 tháng Chạp là ngày thánh Phùng Lực hóa. Những ngày tế lễ các thánh và hội làng là dịp để nhân dân Nhân Giả sinh hoạt tín ngưỡng, gắn kết cộng đồng, bày tỏ lòng tri ân và cầu mưa thuận gió hoà, cuộc sống ấm no.